Blog 2: Een dorpse Visie

Om maar meteen met de deur in huis te vallen: Het is een illusie om te denken dat je ieder kern of dorp op termijn zo levendig als vroeger kunt houden. Maar je kan het proces van vergrijzing en ontgroening (het wegtrekken van jeugd) wel vertragen. Daarvoor is politieke daadkracht nodig maar ook de active participatie van bewoners uit de dorpen zelf.

Zelf ben ik opgegroeid in een dorp. Ok ik kom dan wel uit Luxemburg, en daar zit je al sneller in een dorp dan in een echte stad. Het dorpje waar ik vandaan kwam was toch wel bijzonder. 1.300 inwoners, maar wel een treinstation (4 treinen per uur), 2 voetbalvelden, tennisbanen, brandweer, politie, 2 zwembaden, bioscoop, supermarkt, busdienst, slager, bakker, kapper. Eigenlijk was het goed vertoeven en toch krimp. Waarom? De identiteit van het drop verdween en veel van de jeugd vertrok. Er was in het dorp zelf niet genoeg werk. Dus moest je accepteren dat je lange reistijden hebt of toch vertrekken richting de “grote” stad. Als ik nu terugkom op visite, mijn moeder woont er nog steeds, merk ik pas hoeveel het verandert is. Ik ken niet meer veel mensen, en de jongens en meisjes uit mijn jeugd wonen er al een poosje niet meer. Maar het dorp heeft de verloop aan mensen kunnen stabiliseren en zodoende zie je weer ietsje van beleving. Als is het na sluitingstijd nog steeds een spookdorp.

Het is een problematiek die je ook in Nederland ziet. Gelukkig ietsje minder in onze regio dan bijvoorbeeld in de regio’s in Friesland, Groningen, of de Achterhoek. Maar toch moeten we iets aan doen om ook in de gemeente Oss de dorpen en kernen aantrekkelijk te maken voor de toekomst. In mijn optiek heb  3 “simpele” zaken nodig om je thuis te voelen:

  • wonen
  • welzijn
  • werken

Wonen

Het is belangrijk om een gevarieerd en vrij woningaanbod te hebben op de dorpen en kernen. Betaalbare leuke huizen en appartement voor starters maar ook doorstromers, of je nu alleen bent of een gezin. Dit is voor dorpen dé kans om zich te profileren ten opzichte van de grote stad. Je hebt meer ruimte en je kan vrije betaalbare bouw beter faciliteren dan in een stad. De huren zijn lager dan in een stad. Voor de ouderen moeten woningen van praktische aard komen. Soort woningenpark waar je op jezelf woont maar je nooit alleen bent. Eenzaamheid is een probleem onder de ouderen en juist met een innovatieve aanpak op hoe je woningen c.q. huizen bouwt kun je dit een heel eind voorkomen. Denk aan een soort binnentuin, maar ook kleinschalige praktijk, met efficiënte, doeltreffende zorg. Wel vind ik dat nieuwbouw de identiteit van het dorp moet versterken. Het moet in eendracht zijn met hoe een dorp eruit ziet. Hier ligt een mooie uitdaging voor creatieve architecten. Ook dienen we zuinig te zijn op het erfgoed. Erfgoed in stand houden en waar nodig omdenken. Als een kerk leeg staat, waarom niet leuke, betaalbare woningen van maken?

Welzijn

Welzijn is wat ons gelukkig maakt. Het is meer dan gezondheid. Het is sociale omgang, sport en cultuur. Het is je kinderen een optimale educatie meegeven en actief zijn in het belang van het dorp. Het is de interactie tussen jong en oud, arm en rijk. Sport en cultuur vind ik hierin erg belangrijk. Ieder dorp en kern zou een faciliteit moeten hebben die de sociale omgang stimuleert. Of dit nu een voetbalclub is, een cultureel centrum of een fitness-school op wielen. Welzijn staat ook synoniem voor eten en drinken. Een kroeg of supermarkt, of in ieder geval een pick-up point voor je boodschappen. In mijn ideaal beeld heb je alle basis voorzieningen in een dorp en hoef je dus voor deze niet naar de stad.

Werken

Het is prima dat je in een stad werkt maar dat je in een dorp woont. Maar het is ook prima als je kan werken in  je dorp. Ik pleit zeker niet voor grootschalige industrieterreinen rondom de dorpen. Nee ik zie wel een trend, dat de stadse mensen graag willen ontspannen en gezond leven, buiten de 4 muren van hun stadse leven. Hier kan een dorp heel handig op inspelen. Denk hier bijvoorbeeld aan de Bierbrouwerij in Oijen. Het is een fantastische locatie om tijd door te brengen en te relaxen. Denk aan boerenwinkels zoals Spierings. Er zijn tal van initiatieven op dorpen die in meer of mindere maten voor werk zorgen. Kun je op het dorp geen werk vinden? Dan moet de infrastructuur dusdanig zijn dat je snel vanuit de dorpen in de stad kan zijn. Niet alleen via auto, maar ook fiets en openbaar vervoer. Juist op dit vlak (infrastructuur) hebben we wel wat uitdagingen.

Zo is de Dorpenweg een sluikroute voor zwaar vrachtverkeer. Er wordt overwogen om hier een verbod op vrachtverkeer in te stellen. Dat deweg wordt gebruikt als sluikroute komt mijn inziens door de slechte doorstroming op Paalgraven en de aansluiting op de N329. Verbod vind ik niet de juiste manier omdat ik mijn bedenkingen bij de handhaving heb. Ook moet je dan weer met uitzonderingen voor lokaal vervoer werken wat administratieve rompslomp oplevert, en de bedrijvigheid zeker niet stimuleert. Ik vind dat de gemeente de dialoog moet aangaan met de Rijkswaterstaat / Ministerie van Infrastructuur om knooppunt Paalgraven eindelijk fatsoenlijk op te zetten zodat de doorstroming veel beter op gang komt. Een waar irritatiepunt, niet alleen dus voor de stad Oss maar ook voor de dorpen aan de Dorpenweg. Verder is er geopperd om een verkeersbrug bij Megen aan te leggen. Naast de kosten, lawaai en het feit dat het idee ieder 4 jaar weer eens afgestoft ten toon gesteld wordt, denk ik namelijk dat dit een averechts effect heeft op Oss en haar dorpen. Stel de brug komt maar Paalgraven wordt niet aangepast. Dan is de Dorpenweg helemaal verloren en krijg je naast onnodig vrachtverkeer ook nog eens extra auto’s. Een brug zou wel kunnen maar niet voor auto’s maar voor recreatieve doeleinden, denk hier aan fietsers en wandelaars. Daar in een andere blog meer over.

Kortom: Vitale dorpen is een van de grootste uitdagingen die op ons afkomen, maar eentje die het makkelijkst te beïnvloeden is vanuit de burger. Hoe? In de voorbereiding op deze blog kwam ik een interessante site tegen die juist de burgerparticipatie wat makkelijker zou moeten maken: http://www.krachtigekernentoolbox.com(Samen Doen. ‘Door het vrij beschikbaar stellen van kennis in de vorm van instrumenten en methodieken willen we nieuwe initiatieven ondersteunen die kleine kernen vitaliseren.’) Wellicht iets voor enthousiaste dorpelingen om hun ideeën te delen?